Session 1984 - L'amicu amusciatu - Ghjacumu Fusina PDF Imprimer
Sujet
L’amicu amusciatu

Prima, dettumi « fiume » era dettu tuttu. Chì tanti viaghji, chì tante maraviglie di u mondu, chì tanti spetaculi è chì tante cità… à mè, dettumi « u fiume » mi bastava.

Trà mè è ellu, ci era qualcosa. Qualcosa chì ùn si pò scrive à dilla franca : una cumplicitai, un attaccamentu, cumu spiegà… cum’è da persona à persona ; un sintimu prifondu cum’è e so onde prifonde ; lisciu cum’è i so scogli lisci ; limpidu cum’è e so cisterne limpide ; frescu cum’è e so sponde d’erba ; callu cum’è a so rena bianca ; sodu cum’è i so ponti vechji.

È mi paria ch’ellu u mi rivultessi issu sintimu, fussi quand’o mi stracquava pè issi fondi à u sole d’istatina, ch’io saltichjava da un pentone à l’altru, ch’io mi sbiuccava à botte in qualchì ciottu sprifundatu, o ch’io tanighjava appressu à l’anguille ; fussi quand’o lampava cotulelle in l’acqua chì facianu tonduli è po tonduli à l’infinitu…

Mi si paria ch’elli ùn devissinu finì mai più in a mio mente i chjerchji magichi di a nostra fratellenza, u nostru discorsu di cionchi inseme, u nostru benistà richjusu è inciucciulitu, sott’à i paesi lasciati quassù pè e strade di l’omi. Mi si paria ch’ella ùn devissi più compie a nostra solitutine in dui.

Chì mi fighjava cun dulcezza è sò sicuru ch’ellu mi capia, ch’ellu mi parlava, ancu bufunendu, à voce grave, s’io facia qualchì saltu periculosu, o ridichjulendu in a petrichiccia di vedemi cusì sgalabatu à movemi mez’à petra è onda.

Ùn sò ciò ch’ella sia stata, ma hè un pezzettu chì l’affari trà di noi ùn sò più ciò ch’elli eranu : face i musi cum’è amusciatu, ma per chì mutivu ?

Averà credutu ch’io ùn l’aghja à bastanza cunsideratu ; ch’io l’aghja fattu insincerità cù un fiumacciu di cuntinente. È chì paragone ci puderebbe esse trà u mio fiume vivu è salvaticu, è issi otraconi di piaghje di culandi ? Averà ghjudicatu ch’io l’aghja mancatu di rispettu d’avè vulsutu cunnosce da vicinu i so cumpagni d’Auropa, i longhi è i corti, i bundenti è i mischini, i lesti è i lumaconi, i famosi di a Storia è i rè di u so rughjone solu ? Averà pensatu ch’io avessi ancu traparlatu è dettune u male cù l’altri ? Ch’io mi fussi scurdatu à a longa di u mio fiumucciu castagnicciaghju ?

Quessa po mai ch’ella fusi : mancu u cambiaria pè l’acque e più preziose. Ma, ahuh ! u vecu amurbatu è tristu, cumu dì ? cambiatu… quant’è ch’ellu s’avessi persu a so giuventù ; cum’è s’ellu fussi ingrisgiatu dinù ellu, invechjatu di ghjambe, incruccatu da i rumatisimi, e sciatiche è e scruchjette di nostri anni invizziti. Dinù ellu.

Ne mi face più mottu, nè mi parla più, nè mi sente mancu più. Corre cusì senza fà più casu à nunda di ciò ch’è no spartiamu tandu. È s’o ùn mi sbagliu, mi pare ch’ellu si volti dinù, à sforzi umani è quant’ellu pò, da l’altra sponda pè ùn guardammi.

Cumu serà issu cambiamentu ? Chì l’averanu fattu à u mio amicu, o Dio di u fiume è di e muntagne di e sarre è di i mari ? O forse seraghju eo, à conti fatti, di cuscenza, d’età è di core, ch’ùn sò più u listessu è chì ùn u tengu più caru cum’è prima ?

Ghjacumu Fusina
I. À nantu à u testu

Pruvate à fà capì in pochi filari chì stu testu hè una riflessione à nantu à u tempu è a vita chì passanu è si paranu quasi tuttu, scarsu— quantunque — calcosa chì ferma.

II. Sprissione parsunale

Erate cusì tranquilli cù a vostra famiglia à u fiume… Ùn la v’aspittavate micca ma eccuti : pianta una vittura tracarca di ghjente chì facenu un trastu chì basta.

Cuntarete a passata, u più imaginendu un cuntrastu trà unu (o una) di quessi è voi (15 filari u più).

In stu cuntrastu ci vole :

  • chì elle ci sianu e parolle : ciuttà - sponde - tanighjà - cota - sbollaru - rena ;

  • chì elle si trovinu :

a) una frasa cù u so verbu principale à u sughjuntivu imparfettu

b) a spressione : « Cascaria chì… »

c) une frasa cù : « Nè + mi + verbu », struttura ripituta trè volte.

III. Cunniscenza di a lingua corsa

1. Ci hè una differenza di significatu trà e duie frase :

a) Lampatali una cutulella fighjulava cum’ella viaghjava sfrisgendu l’acqua.

b) Dopu d’avelli lampatu una cutulella fighjulava cum’ella viaghjava à fior d’acqua ?

2. Un pentone chì saria :

a) un rinaghju ?

b) un acquidottu ?

c) un monte ?

3. In la parolla « a petrichiccia » u suffisu « -iccia » dice chì elle sò parechje e petre. Mintuvate quattru parolle chì stu suffissu hà u listessu significatu.

4. Hè curretta a frasa : « Ùn mi pare micca chì ellu hè cambiatu tantu ».

5. In lu terzu paragrafu di u testu a ripetizione di « fussi » dice :

a) azzione chì si seguitanu è basta ?

b) azzione chì dipendenu una da l’altre ?

c) azzione mintuvate à puntillà un parè ?

6. L’otraconi sò otre maiò ? I lumaconi sò lumache maiò ?

7. Turnate à scrive sta piccula cunversazione in la forma indiretta o indiretta libera, sicondu cum’ellu ci vurrà :

Paulu : Ti dumandavu s’è tù stavi bè.

Ghjuvanni : Ùn ci hè male, è tù cumu a ti passi u me amicacciu ?

Paulu : Và bè, à quantu si pò andà… A sai quelli ramatisimi, i m’avia chjappi per sti fiuminali. Ancu avà chì hè u caldu i sentu.

Ghjuvanni : A sò chì ancu eiu, masimu l’imbernu mancu à dilla, viaghju rumbosu certe volte è mi staria sempre in lu focu.